آناتومی بدن انسان
Wiki

سیستم بینایی

بیشتر اطلاعات محیط پیرامون را از راه دیدن و به کمک اندام حس بینایی، یعنی چشم دریافت می‌کنیم. کره چشم در حفرۀ استخوانی کاسه چشم قرار دارد. دیدن اجسام و ادراک آنها حاصل عملکرد چند عضو مانند چشم، عصب بینایی و مغز است. وظیفه حفاظت از چشم به عهده پلک‌ها، مژه‌ها، اشک و بافت چربی روی کره چشم است.

مراحل کار سیستم بینایی به این صورت است که:

مرحله اول) انتقال نور از شی به سمت چشم

مرحله دوم) شکست نور در قرنیه و هدایت آن به داخل چشم

مرحله سوم) عبور نور از مایع زلالیه

مرحله چهارم) تنظیم مقدار نور ورودی به چشم توسط حفره وسط عنبیه، یعنی مردمک

مرحله پنجم) انجام عمل تطابق، یعنی عبور نور از عدسی چشم جهت متمرکز کردن نور بر پرده شبکیه

مرحله ششم) عبور نور از ماده ژله‌ای زجاجیه

مرحله هفتم) تشکیل تصویر به صورت وارونه روی پرده شبکیه

مرحله هشتم) تبدیل تصویر به پیام عصبی یا همان پیام الکتریکی، توسط شبکیه

مرحله نهم) انتقال پیام عصبی به مغز توسط عصب‌ بینایی

مرحله دهم) تفسیر پیام عصبی توسط مغز به صورت تصویری مشخص

مرحله یازدهم) درک تصویر مشاهده شده

 

رگ‌های خونی: رگ‌های خونی مبادله مواد و اکسیژن را بین خون و سلول‌های چشم بر عهده دارند. وجود قرمزی یا خون در چشم می‌تواند ناشی از التهاب یا پارگی این رگ‌ها باشد.

 

زجاجیه: زجاجیه یک ماده ژله‌ مانند و شفاف است که پشت عدسی قرار دارد و کار آن حفظ شکل کروی چشم و همچنین ثابت نگه داشتن فشار درون چشم است.

 

شبکیه: شبکيه، لایه‌ای حساس به نور و در عقب چشم است. وقتی عدسی، پرتوهای نور را روی شبکیه و گیرنده‌های نوری آن متمرکز می‌کند، تصویری وارونه از شی ایجاد می‌شود. سلول‌های حساس شبكيه، پرتوهای نوری را به سيگنال‌هاي الكتريكي تبديل کرده و از طريق عصب بينايي به مغز منتقل مي‌كنند.

 

صلبیه: صلبيه، قسمت سفيدي چشم است که در امتداد قرنيه مي‌باشد و تا پشت چشم و تا عصب بينايي ادامه مي‌يابد. در واقع صلبيه بافت نسبتاً محكمي است كه دور تا دور كره چشم به جز قرنيه را مي‌پوشاند.

 

عدسی: عدسي عضوي قابل انعطاف، بدون رگ و شفاف است که دو طرف آن نیز محدب می‌باشد. این عضو در پشت مردمک و بين مايع زلاليه و زجاجيه قرار دارد. عدسی با تغيير انحنا خود عمل متمرکز کردن نور بر روي شبکيه را انجام مي‌دهد. به عبارت دیگر نقطه کانونی عدسی باید روی شبکیه باشد تا تصویر آنجا تشکیل شود.

 

عصب‌ بینایی: عصب بينايي، در پشت شبكيه قراردارد. اين عصب پيام‌هاي بينايي را از شبکيه به مغز ارسال مي‌كند.

 

عنبیه: عنبيه، دایره‌ای رنگین پشت قرنيه است كه رنگ چشم افراد را تعيين مي‌كند. در وسط عنبیه، سوراخ مردمک وجود دارد که توسط عنبیه جمع و یا باز می‌شود.

 

غده اشکی: غده اشکی، یک غده کوچک و بادامی شکل است که در گوشه خارجی‌ چشم‌ها و پشت پلک‌های‌ فوقانی ‌قرار دارد. با هر بار باز و بسته کردن چشم‌ها اشک از مجاری‌ ترشحی‌ غدد اشکی‌ مکیده شده و به سمت مجرای‌ اشکی – بینی ‌که به صورت دو سوراخ بسیار ریز در گوشه داخلی ‌چشم‌ها قرار گرفته هدایت می‌شود، در انتها اشک به کیسه اشک و سپس به حفره بینی‌ می‌‌ریزد. به همین علت است که هنگام گریه کردن ممکن است دچار آبریزی بینی‌ شویم.

 

 قرنيه: قرنيه، قسمت شفاف و شيشه مانند جلوي چشم مي‌باشد که از پشت آن قسمت رنگي چشم يعني عنبيه ديده مي‌شود. درون قرنیه هیچ گونه رگی وجود ندارد و انحناء و ضخامت قرنیه برای هر فردی متفاوت است. قرنیه دو وظیفه مهم دارد؛ یکی آن که بیشترین شکست پرتوهای نور در قرینه اتفاق می‌افتد تا این پرتوها جهت متمرکز شدن روی شبکیه به داخل چشم هدایت شوند، دوم آن که از ساختمان‌های داخل کره چشم، محافظت می‌کند.

 

ماهیچه‌های اطراف چشم: ماهیچه‌های اطراف چشم، شش ماهیچه هستند که به اطراف کره چشم چسبیده‌اند و کارشان کنترل حرکات کره چشم است. اختلال در حرکت و يا عدم هماهنگي آنها مي‌تواند به انحراف چشم منجر شود.

 

مردمک: مردمك، سوراخي است در وسط عنبيه که مقدار نور وارد شده به چشم را تنظيم مي‌كند. وقتي چشم در محيط پر نور قرار مي‌گيرد مردمك تنگ مي‌شود تا مقدار نور كمتري وارد چشم شود؛ بر عکس زماني که چشم در محيط كم نور قرار مي گيرد مردمك گشاد مي‌شود تا نور بيشتري وارد چشم شود. از این طریق نور کافی برای حفظ کیفیت تصویر در سطوح مختلف نور تأمین می‌شود.

 

نقطه کور: نقطه کور محل خروج عصب بینایی از شبکیه است. در این نقطه سلول دریافت کننده نور وجود ندارد پس اگر جسمی در حالتی قرار گیرد که نور آن پس از گذر از عدسی چشم به این ناحیه برخورد کند ما این جسم را نخواهیم دید.