آناتومی بدن انسان
Wiki

سیستم پوششی (پوست و مو)

پوست یکی از اندام‌های بدن است که لایه‌های بیرونی و درونی آن در جلوگیری از ورود میکروب‌ها به بدن نقش به‌سزایی را ایفاء می‌کنند. همچنین با تولید ماده‌ای چرب و ترشح عرق در سطح پوست، محیطی ایجاد می‌شود که برای زندگی میکروب‌های بیماری‌زا مناسب نیست. این عضو بدن، زنده است و با تنفس خود را بازسازی می‌کند. پوست انسان از سه لایه اصلی تشکیل شده است؛ روپوست یا اپیدرم، میان پوست یا درم و لایه زیرپوستی یا هیپودرم. علت رنگ پوست‌های متفاوت در انسان‌ها، به میزان ماده رنگدانه موجود در روپوست بستگی دارد.

وظایف پوست عبارت است از:

  1. حفظ سیستم ایمنی بدن
  2. جلوگیری از ورود میکروب‌ها به بدن
  3. جلوگیری از تبخیر آب بدن و خشک نشدن بدن
  4. انتقال پیام‌های حسی به مرکز عصبی و مغز
  5. متعادل نگه داشتن حرارت و دمای بدن
  6. دفع مواد زائد از بدن توسط عرق کردن
  7. گیرنده احساس‌هایی مانند گرما، سرما، تماس، درد و فشار
  8. جذب اکسیژن و دفع کربن‌دی‌اکسید
  9. جذب ویتامین D از خورشید

 

بافت چربی: بافت چربی موجود در لایه زیر پوست خاصیت ارتجاعی دارد و به عنوان ضربه‌گير عمل مي‌كند. این خاصیت ارتجاعی باعث حفظ و نگهداری مويرگ‌هاي خوني و عصب‌ها می‌شود. توسط یک رژیم غذایی سخت و یا با افزایش سن، چربی این لایه از دست می‌رود و پوست دچار چین و چروک و شل شدگی و افتادگی می‌شود.

 

پیاز مو: پیاز مو یا ریشه مو، شکلی مانند پیاز داشته و در لایه میان پوست قرار دارد. پیاز مو مسئولیت اصلی جهت رشد مو را بر عهده دارد، در واقع پیاز مو تمامی مواد مغذی و اکسیژن لازم برای مو را جذب نموده و از آن برای تقویت سلول‌های مو و رشد و استحکام موها استفاده می‌کند. انتهای پیاز مو فرورفتگی وجود دارد که توسط رگ‌های خونی و عصب‌ها پر شده است. نرسیدن مواد مغذی لازم و اکسیژن مورد نیاز به پیاز مو موجب ریزش و کم پشت شدن موها می‌شود.

 

رگ‌های خونی: رگ‌های خونی در کل ناحیه میان پوست و زیر پوست وجود دارند. وظیفه اصلی خون جاری در این رگ‌ها رساندن مواد غذایی و اکسیژن به پوست و تحویل گرفتن کربن‌‌دی‌اکسید از آن است. هنگام تغییرات دمای بدن، این رگ‌ها گشاد و یا تنگ می‌شوند که این مساله مکانیسم خوبی برای تنظیم درجه حرارت بدن می‌باشد. گشاد شدن این رگ‌ها باعث می­شود پوست صورتی و یا قرمز شود. جالب توجه است که در لایه روپوست هیچ رگ خونی وجود ندارد. 

 

روپوست: لایه روپوست یا اپیدرم، بالاترین لایه پوست است. روپوست حاوی رگ‌های خونی نیست، بنابراین به لایه میان پوست برای تأمین تغذیه وابسته است. این لایه پوست به پنج زیر لایه تقسیم می‌شود. بالاترین لایه روپوست  اکثرا از سلول‌های مرده تشکیل شده است. این سلول‌های مرده به تدریج می‌ریزند و سلول‌های تازه‌ای که در پایینترین لایه روپوست ساخته شده‌اند جایگزین آنها می‌شود. در انسان، نازک‌ترین لایه روپوست در پلک‌ها و ضخیم‌ترین آن در کف دست‌ها و پاها است.

 

زیرپوست: زیرپوست یا هیپودرم، سومين و آخرين لايه پوست است. این لایه پوست را به بافت‌هاي ماهيچه‌اي و یا استخوان وصل مي‌کند. همچنین اين لايه به دلیل چربی‌هایی که بعضی از سلول‌ها ذخیره می‌کنند خاصیت ارتجاعی دارد و به عنوان ضربه‌گير عمل مي‌كند. این خاصیت ارتجاعی باعث حفظ و نگهداری مويرگ‌هاي خوني و عصب‌ها می‌شود.

 

عضله نگهدارنده مو: عضلات نگهدارنده مو دسته کوچکی از عضلات صاف هستند که به طور مایل نسبت به مو قرار گرفته‌اند. انقباض این عضله در پاسخ به سرما، ترس یا هیجان باعث سیخ ایستادن موها می‌شود.

 

غده چربی: غده‌های چربی یا سبابه، که معمولا به مو‌های بدن متصل می‌باشند، در سراسر بدن به جز کف دست و پا وجود دارند. این غده‌ها یک ماده روغنی تولید می‌کنند که نقش بسیار زیادی در انعطاف، زیبایی و سلامت پوست دارند. ترشح کم آن باعث خشکی پوست و ترشح بیش از حد آن نیز می‌تواند عوارضی مانند جوش را ایجاد کند.

 

غده عرق: غده‌های عرق تقریبا در تمام ناحیه‌های بدن و در قسمت میان پوست وجود دارند. تعداد آنها در پیشانی، زیر بغل و کف دست و پا بیشتر از قسمت‌های دیگر بدن است. عرق برای کنترل دمای بدن ضروری است. با عرق کردن در واقع رطوبت بدن خارج شده و پوست خنک می‌گردد، در نتیجه دمای کل بدن کنترل می‌شود. بعضی از غده‌های عرق، به صورت لوله­‌هایی بلند و توخالی هستند که ته آنها مانند یک کلاف است، در آنجا به نوعی آب و نمک با هم مخلوط می‌شوند و عرق را می‌سازند، سپس عرق در لوله­‌ها جاری شده و به طرف حفره‌­های سطح پوست می‌آید.

 

گیرنده‌های حسی: گیرنده‌های حسی در پوست، عبارتند از گرما، سرما، لمس، فشار و درد. این گیرنده‌ها اطلاعات حسی را دریافت کرده و آنها را به پیام عصبی تبدیل نموده و به مغز می‌فرستند. مغز با توجه به پیام‌هایی که از این گیرنده‌ها دریافت می‌کند، پاسخ‌های حرکتی را برای ماهیچه‌ها می‌فرستد. ماهیچه‌ها با حرکت دادن قسمتی از بدن، خود را با تغییر سازگار و یا از خطر دور می‌کنند.

 

مو: مو یکی از اجزای پوست است که به صورت زائده‌ای باریک و رشته مانند از پوست خارج شده است. این عضو به علت نداشتن عصب فاقد هرگونه حس است. به همین دلیل وقتی با قیچی بریده می‌شود دردی احساس نمی‌شود. هر تار مو از دو بخش اصلی ساقه مو و ریشه مو تشکیل شده است. وظیفه اصلی مو محافظت از بدن است.

 

میان ​​پوست: لایه میانی ​​پوست، یا درم، در زیر لایه روپوست قرار گرفته است. لایه میانی پوست دارای برجستگی‌هایی می‌باشد که به داخل فرورفتگی‌های موجود در لایه روپوست فرو می­رود و به این ترتیب این دو لایه به هم می­چسبند. این لایه در واقع بستر و محل تغذیه لایه روپوست است. غدد عرق، اعصاب و رگ‌های خونی در این لایه وجود دارند. در این لایه نوعی از گلبول­های سفید وجود دارد که مسئولیتشان دفاع در مقابل عفونت­ها است. این لایه محکم و با دوام است. چرمی که از پوست جانوران درست می‌شود مربوط به همین لایه است.